Beschilderd tongewelf
Tongewelf
< Gebouw
Sixtijnse kapel van het Noorden
De vijf eeuwen oude schilderingen op het tongewelf, op 25 meter hoogte boven het schip en het koor, zijn ongekend gaaf en elk paneel is bewaard gebleven, dit is uitzonderlijk in Nederland. Het tongewelf is een kunsthistorisch, historisch en sociaal-maatschappelijk tijdsdocument uit de vroege zestiende eeuw. Het maakt van Grote Kerk Naarden de Sixtijnse Kapel van het Noorden.
Aan de noordzijde is het lijdensverhaal van Christus uit het Nieuwe Testament weergegeven. Daartegenover zijn vergelijkbare gebeurtenissen uit het Oude Testament te zien. Dit alles komt samen in de voorstelling van het Laatste Oordeel. In de middeleeuwen ziet men het Oude Testament als voorloper van het Nieuwe Testament. De vergelijkingen helpen om de Bijbelse boodschap te begrijpen.
Conditieonderzoek
Van september 2020 t/m maart 2021 heeft een team van restauratoren een conditieonderzoek uitgevoerd aan het gewelf, in opdracht van Stichting Grote Kerk Naarden. Dit vanuit de zorg dat de conditie van de 500 jaar oude verf en die van de houten drager achteruit leken te gaan. Een deel van de panelen werd met speciale digitale fotografie in kaart gebracht. In het computerprogramma Metigo Maps kon daarop alle schade worden aangetekend. Hiermee ontstond ook direct een nulmeting. Uit het onderzoek kwam naar voren dat er inderdaad verf loszit, teveel spanning op het hout staat en dat het gewelf schoongemaakt moet worden.
Restauratie (2024-2026)
Tussen 2024 en 2026 is er een grootschalige restauratie aan het tongewelf geweest, essentieel om het te behouden voor de toekomst. De kwetsbare loszittende verf is vastgezet en diverse andere schades zijn succesvol behandeld. In september 2024 is de restauratie van het gewelf gestart, een restauratie van 770m2 aan beschilderde planken. De restauratie heeft 2 jaar in beslag genomen en kostte 2 miljoen euro. Voor deze restauratie ontving Stichting Grote Kerk Naarden steun van verschillende fondsen, sponsors en particulieren.
Schenkers
Zo’n kolossaal kunstwerk was kostbaar. Gilden, welgestelde families, het stadsbestuur en rijke particulieren betaalden eraan mee. In ruil werd hun familiewapen of beroepssymbool vereeuwigd in het kunstwerk. Het blauwe wapen met de witte zwaan is bijvoorbeeld van de Gooise familie Deyn. In 1518 is Steven Deyn een van de drie burgemeesters van Naarden. Verschillende wapens met een kruisboog geven aan dat het paneel door het kruisboogschuttersgilde is bekostigd. Ook beschermheilige Sint Joris is afgebeeld. Gilden hebben in die tijd vaak een eigen altaar in de kerk dat onder de afbeelding staat waaraan het gilde heeft meebetaald.
Makers
Het is niet bekend wie de schilderingen heeft gemaakt, waarschijnlijk hebben meerdere kunstenaars eraan gewerkt. De 16de eeuwers gebruiken werk van beroemde kunstenaars als voorbeeld. Bij de voorstelling van Judas’ kus, op het tweede paneel aan de noordzijde, is duidelijk een voorbeeld van Jacob van Oostsanen te herkennen. Hij is begin zestiende eeuw een van de grootste Nederlandse kunstenaars. Een houtsnede van zijn Duitse tijdgenoot Albrecht Dürer staat model voor de graflegging van Christus, vijf panelen verderop. Voor de voorstellingen uit het Oude Testament wordt vooral geput uit de Biblia Pauperum of ‘armenbijbel’, een plaatjesboek uit circa 1470 dat als leidraad dient bij de eredienst.